Σάββατο 16 Απριλίου 2011

Ο Σερζ Λατούς στην Αθήνα...

 
Ομιλία-συζήτηση για το στοίχημα της αποανάπτυξης με τον Σερζ Λατούς

Την Τρίτη 10 Μάη στις 19:30 στο Πολυτεχνείο (αμφιθέατρο ΜΑΧ) θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση με θέμα «το στοίχημα της αποανάπτυξης» και ομιλητή τον καθηγητή Σερζ Λατούς του Πανεπιστημίου Paris-Sud.
Ο Λατούς σπούδασε φιλοσοφία, πολιτικές και οικονομικές επιστήμες, έχει διδάξει σε πανεπιστήμια στη Λιλ στη Γαλλία, στο Κονγκό και στο Λάος. Από το 2002 έχει αφιερωθεί στη μελέτη της αποανάπτυξης.
Τη στιγμή που η χρεοκοπία της χώρας είναι χρεοκοπία του μοντέλου ανάπτυξης, ο Λατούς σε ρήξη με το ωφελιμιστικό φαντασιακό του καπιταλιστικού κόσμου, που μας οδήγησε εδώ, προτείνει νέες μορφές κοινωνικής, παραγωγικής και οικολογικής συμβίωσης.
«Η μεγέθυνση και η ανάπτυξη είναι δύο μύθοι της οικονομίας που οδηγούν τον κόσμο στον αφανισμό». Ως εκ τούτου προτείνει την κατασκευή «συμβιωτικών, αυτόνομων, οικονόμων κοινωνιών» με ένα πρόγραμμα που περιλαμβάνει «αναδιανομή, αναδόμηση, μείωση, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση κ.α.». Το πρόγραμμα αυτό - χωρίς να αποτελεί  «ετοιμοπαράδοτο μοντέλο»- συνιστά μια «ουτοπία κινητήρια και δημιουργική» για να διερευνήσουμε «τρόπους συλλογικής άνθησης που δε θα καταστρέφουν το περιβάλλον και τον κοινωνικό δεσμό».
Την εκδήλωση συνδιοργανώνουν το Αυτόνομο Στέκι, το περιοδικό Πανοπτικόν, οι Εκδόσεις των Συναδέλφων, το Παρατηρητήριο Ελεύθερων Χώρων, ο Σπόρος και ο Σκόρος.

Πέμπτη 7 Απριλίου 2011

Μανιφέστο του Ελληνικού Δικτύου για την Απoανάπτυξη

1. Υπάρχει ένας μύθος που σμίλεψε τον τελευταίο αιώνα το κοινωνικό φαντασιακό ο οποίος, ακόμα και σήμερα, συνιστά το κοινό υπόβαθρο των πολιτικών ιδεολογιών της νεωτερικότητας, τόσο της δεξιάς όσο και της αριστεράς: ο μύθος της «ανάπτυξης». Ένας μύθος με τον οποίο συνδέεται άρρηκτα η ιδέα της «απεριόριστης ανάπτυξης», ένας μύθος ο οποίος έφερε τις «αξίες» της παραγωγικής μεγιστοποίησης, της κατανάλωσης και του κέρδους για να μας παραδώσει στην σύγχρονη θρησκεία της παγκοσμιοποιημένης αγοράς.

2. Ο μύθος της «ανάπτυξης» διαμόρφωσε νοοτροπίες και συστήματα σκέψης που βασίζoνται στην απεικόνιση της ανθρώπινης υπόστασης σαν homo economicus: υποκείμενο δίχως δεσμούς, «γενικό», α-τοπικό, ατομικιστικό, ορθολογικό, ωφελιμιστικό και σταθερά προσανατολισμένο στην μεγιστοποίηση της απόδοσης συμφερόντων και ιδιωτικού πλούτου από την σκοπιά της αγοραστικής δύναμης. Ένα υποκείμενο παρεμβλημένο κατά τύχη σε ένα «περιβάλλον» εννοούμενο σαν «εξωτερικό» από αυτό, διαθέσιμο προς εκμετάλλευση και προς άνευ όρων προσαρμογή στους στόχους του και στους σκοπούς του, στο πλαίσιο μιας απεριόριστης διεύρυνσης της δυνατοτήτων του να το διαθέτει όπως νομίζει.

3. Πρόκειται για μια οπτική του κόσμου η οποία, αν και λανθασμένη, είχε χειροπιαστά αποτελέσματα σε επίπεδο ατομικής συμπεριφοράς και καταστροφικά αποτελέσματα σε εκείνο των πολιτικών, κοινωνικών και οικολογικών ισορροπιών. Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η επιλογή της βιομηχανικής κοινωνίας να στοιχηματίσει μονομερώς στην συσσώρευση οικονομικού πλούτου και στην μεγιστοποίηση της παραγωγής και της κατανάλωσης, στάθηκε αιτία διάνυσης μιας περιόδου πρωτοφανούς οικονομικής ευημερίας στον δυτικό κόσμο, σχεδόν μοναδικής στην ιστορία του. Παρά ταύτα, η μονομέρεια της προσέγγισης κατέληξε στην υποθήκευση των κοινωνικών δεσμών και στην απειλή της ολικής κατάρρευσης των φυσικών οικοσυστημάτων. Το κόστος της οικονομικής κατάκτησης δεν επιβάρυνε μόνο την εργατική τάξη και τα υποκείμενα που θεωρούνται μη παραγωγικά, αλλά και τους πληθυσμούς των χωρών του υπόλοιπου κόσμου, αναγκασμένους να προσαρμοστούν τροποποιώντας τα κοινωνικά και παραγωγικά τους συστήματα σύμφωνα με τις δικές μας οικονομικές και πολιτικές απαιτήσεις.

4. Εισοδηματική αύξηση και οικονομική ευημερία στάθηκαν δυνατές χάριν της υπερεντατικής εκμετάλλευσης των οικολογικών συστημάτων. Αδιαμφισβήτητες επιστημονικές διαπιστώσεις - κλιματικό χάος, δραματική μείωση της βιοποικιλότητας κ.λ.π. - καταμαρτυρούν ότι το ισχύον αναπτυξιακό μοντέλο είναι ήδη μη βιώσιμο για την βιόσφαιρα.

5. Οι αρνητικές επιπτώσεις του φαινόμενου έγιναν έντονα αισθητές και σε κοινωνικό επίπεδο με την δημιουργία τάξεων νεόπτωχων, την αύξηση των οικονομικών ανισοτήτων και την αύξηση της ανέχειας και της εργασιακής και υπαρξιακής αβεβαιότητας, σε ένα κλίμα γενικής απαισιοδοξίας για το μέλλον που προσλαμβάνει έως και μορφές βίας ή και αυτοκαταστροφικότητας. Το ισχύον αναπτυξιακό μοντέλο παρήγαγε, τις τελευταίες δεκαετίες, μια σημαντική αύξηση του χρόνου εργασίας, του αριθμού των υποαπασχολούμενων και του στρες, διάβρωσε τον ελεύθερο χρόνο του καθένα μας και τον χρόνο που απαιτούν οι σχέσεις μας, τον δικό μας χρόνο.

6. Σε πολιτικό επίπεδο, η συγκέντρωση οικονομικής ισχύος σε ολοένα λιγότερα χέρια παρήγαγε μία εντυπωσιακή υπερσυγκέντρωση εξουσιών που, στην πραγματικότητα, άδειασε την δημοκρατία από αυθεντική ουσία. Η υπερκατανάλωση πόρων σε παγκόσμιο επίπεδο μεταφράστηκε σε αύξηση των τοπικών συρράξεων για τον έλεγχο τους και, κατά συνέπεια, σε μία δραματική συστολή της δημοκρατικής προοπτικής.

7. Το πλέον απρόσμενο παράγωγο του ισχύοντος παραδείγματος είναι ο εθισμός σε μια μορφή προσαρμογής σε παθολογικές καταστάσεις. Η μόλυνση του περιβάλλοντος, οι κλιματικές ανωμαλίες, η αύξηση του αριθμού των αποκλεισμένων και η ενοχοποίηση τους ή οι συρράξεις για τον έλεγχο των πόρων, συνιστούν πλέον «φιλικά» τοπία τα οποία ζούμε παθητικά, δίχως τροποποίηση των συμπεριφορών μας ή των κοινωνικών μας δομών. Με λίγα λόγια, η «ανάπτυξη» δημιούργησε και δημιουργεί εξάρτηση.

8. Η πρόσκαιρη περίοδος πλούτου και δημιουργίας ευζωίας τείνει προς την δύση της και στον αναπτυγμένο κόσμο. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 οι αυξομειώσεις του εθνικού ακαθάριστου προϊόντος των ανεπτυγμένων χωρών δεν συνοδεύτηκαν από μία οποιαδήποτε ουσιαστική αύξηση πραγματικής ευημερίας. Η επιμονή στην ειδωλολατρία του εθνικού ακαθάριστου προϊόντος σημαίνει σήμερα την τυφλή αποδοχή μιας ιδέας οικονομικής ευρωστίας που δεν λογαριάζει το κοινωνικό και οικολογικό κόστος της «ανάπτυξης».

9. Μπροστά στην διαπίστωση των κοινωνικών και οικολογικών ορίων της «ανάπτυξης», της υποβάθμισης που επιφέρει η εμπορευματοποίηση της ζωής και της αυξανόμενης συγκρουσιακότητας σε διεθνές επίπεδο για τον έλεγχο των πόρων, πιστεύουμε ότι επείγει η αλλαγή κατεύθυνσης μέσω της σοβαρής αμφισβήτησης του μύθου στον οποίο θεμελιώθηκε η κοινωνία μας. Εάν καταπολεμήσαμε την φτώχεια με όλες τις δυνάμεις μας, σήμερα αντιλαμβανόμαστε ότι οφείλουμε να αναθεωρήσουμε σοβαρά το μοντέλο της ευημερίας μας. Θέτουμε έτσι επί τάπητος μια θεματική παλιά και, ταυτόχρονα, άκρως επίκαιρη όπως εκείνη των «ορίων» ή, ακριβέστερα, του «μέτρου».

10. Ιδεολογικά, δεν είμαστε αντίθετοι σε κάθε μορφή «ανάπτυξης». Ο δρόμος για μια μελλοντική κοινωνία της βιωσιμότητας απαιτεί τον παραμερισμό ορισμένων κατηγοριών προϊόντων και νοοτροπιών ενώ προϋποθέτει την υποστήριξη ή την ανάπτυξη άλλων. Είμαστε όμως αντίθετοι στην υιοθέτηση της «ανάπτυξης» σαν βασικής αρχής προσανατολισμού του φαντασιακού μας. Θεωρούμε ότι η ποιότητα ζωής σε ένα περιορισμένο πλανήτη δεν μπορεί να συνεχίσει να εξαρτάται από μια γενικευμένη, ποσοτική, «ανάπτυξη» αλλά θα πρέπει να αναμετρηθεί με την ικανότητα μας να επαναπροσδιορίσουμε προτεραιότητες και να αναθεωρήσουμε, ποιοτικά, τεχνολογίες, θεσμούς και τρόπους εργασίας.

11. Σε γενικές γραμμές, επείγει η εξισορρόπηση της άνευ όρων παραγωγής με την συνειδητοποίηση της ανάγκης ανάπλασης, ανάκτησης, φροντίδας των άλλων, σχέσης, τόπων και περιβάλλοντος.
«Η αναφορά στην αποανάπτυξη», σημειώνει ο Λατούς, «ισοδυναμεί με πρόκληση». Από την μια πλευρά ισοδυναμεί με εικονοκλασία ενώ από την άλλη με ένα «άλλο» τρόπο αφήγησης της παρουσίας μας σε αυτό τον κόσμο. Είμαστε πεπεισμένοι ότι πρέπει να αμφισβητήσουμε την θεότητα που λατρέψαμε ή τα νοητικά τοπία και τα συμβολικά πλαίσια στα οποία κινηθήκαμε για αιώνες και τα οποία συνηθίσαμε να συγχέουμε με την πραγματικότητα. Θα μπορούσαν να μας ρωτήσουνε αν είναι εφικτή η αμφισβήτηση του φαντασιακού μας ή αν είναι ρεαλιστική η προσπάθεια συγκρότησης μιας κοινωνίας που δεν χαρακτηρίζεται από μορφές «ανάπτυξης» εν είδη αυτοσκοπού. Είμαστε σε θέση να δηλώσουμε ότι η αναγνώριση της κοινωνικής και οικολογικής μας αλληλεξάρτησης και η ανθρώπινη ευθραυστότητα μας συνιστούν τον μοναδικό ρεαλισμό και τον μοναδικό μας τρόπο.

12. Δεν είμαστε αντίθετοι στην τεχνολογία αλλά πιστεύουμε σε μια άλλη τεχνολογία. Μια τεχνολογία του «μέτρου» και της αντοχής, βιώσιμη και προσιτή. Η αναθεώρηση της τεχνολογικής μας οργάνωσης θα διασφαλίσει από τον κίνδυνο μιας υποχρεωτικής «αποανάπτυξης» ή ενός τύπου «αποανάπτυξης» που, ίσως, θα επιβληθεί αυταρχικά. Οφείλουμε να αναθεωρήσουμε όλες τις θεμελιώδεις μας αξίες και να επωμιστούμε το ρίσκο της σκιαγράφησης της μετα-ανάπτυξης, ή μιας κοινωνίας της «αποανάπτυξης».

13. Ρεαλισμός δεν σημαίνει προσαρμογή σε ένα σύστημα στα όρια της αυτοκαταστροφής αλλά το ρίσκο της λήψης μακρόπνοων αποφάσεων με σημείο αναφοράς μια πολιτική προοπτική πολύ πιο ευρεία από αυτή την οποία ζούμε. Από αυτή την άποψη χρήζει η σύσφιξη στενών σχέσεων και η σύναψη ενός συμβολαίου μεταξύ γενιών έτσι ώστε να διοχετεύεται η σκέψη μας μέσω της διαγενεαλογικής προοπτικής.

14. Το πρόβλημα δεν είναι η υιοθέτηση ιδανικών νοοτροπιών και συμπεριφορών ούτε η ενοχοποίηση μεμονωμένων πρακτικών καταναλωτισμού. Η πιο ενδιαφέρουσα πρόκληση έγκειται στην ικανότητα συγκερασμού διαφορετικών κοινωνικών πρακτικών που να αλληλοσχετίζουν, πιο πλούσιων ανθρωπολογικά και κοινωνικά, περισσότερο συμβολικών, πιο περιεκτικών και, κατά βάθος, περισσότερο επιθυμητών.

15. Οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε, ταυτόχρονα, μια σειρά από ευαίσθητες αλλαγές στον τρόπο σκέψης μας. Δεν χρειάζεται να υιοθετήσουμε τεχνοκρατικούς προγραμματισμούς ή και ουτοπικές οπτικές. Δεν είναι δυνατές οι απόλυτες προβλέψεις σε μία πολύπλοκη πραγματικότητα. Θα πρέπει να ξεκινήσουμε από εμάς τους ίδιους, από εκεί που είμαστε, από τις σχέσεις μας, από τον χώρο μας και από τους τόπους που κατοικούμε, δίνοντας έναυσμα σε διαδικασίες μεταλλαγής. Θα πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη επαναεπινόησης της ιδέας του «ωραίου» που θα συνδράμει στην αντίληψη των πόλεων και του χώρου, των τοπίων και των ανθρώπινων κοινοτήτων.

16. Οφείλουμε να επανακαλύψουμε την έννοια των κοινών αγαθών και των αγαθών που συσχετίζουν, να πειραματιστούμε νέες μορφές μοιρασιάς από κοινού, την κοινωνική κατανάλωση, μια μοιρασιά από κοινού πολύ βαθύτερη. Πιστεύουμε στην δυνατότητα σύνθεσης μιας κοινωνίας με επίκεντρο την προσωπικότητα και την «σχέση» και όχι τα εμπορεύματα και τις οικονομικές συναλλαγές, μία κοινωνία που να πλειοδοτεί υπέρ των άυλων αγαθών έναντι των υλικών, που να πριμοδοτεί τις αντιωφελιμιστικές σχέσεις έναντι των εργαλειακών, που να δίνει χώρο στην αλληλεγγύη και στο κοινωνικό αγαθό έναντι του ιδιωτικού συμφέροντος. Μια κοινωνία που να δίνει προτεραιότητα στο φυσικό περιβάλλον και σε όλα του τα οικοσυστήματα με όρους αντιεργαλειακούς.

17. Η οπτική της κοινωνίας, όπως την οραματιζόμαστε, επείγει την επανασύνδεση με τον χώρο, την επαναξιοποίηση των τοπικών πόρων και των τοπικών αγαθών, την άρθρωση δικτύων κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, με πρώτο στόχο την απάντηση στις απαιτήσεις της τοπικότητας και του περιβάλλοντος και όχι σε εκείνες της αγοράς. Ο χώρος συνιστά, για εμάς, την σωστή διάσταση άρθρωσης των διαδικασιών που οδηγούν στην γνήσια συμμετοχικότητα και στην ουσιαστική αποκέντρωση, με λίγα λόγια στην επίτευξη της ουσιαστικής αυτονομίας της τοπικότητας ή της δυνατότητας της να καθορίζει συμμετοχικά νόρμες και κανόνες κοινωνικής και οικονομικής διακυβέρνησης της τοπικής κοινωνίας.

18. Η οπτική μας αποτελεί, στην ουσία, μία ανοικτή έρευνα που εγκαλεί βαθιά και ριζικά. Γνωρίζουμε ότι αποτελούμε «ασθενείς θεράποντες». Σε μία κοινωνία της αγοράς που είναι προσανατολισμένη στην «ανάπτυξη» δεν υπάρχουν άτομα ελεύθερα να παρατηρούν «απέξω» την «κουλτούρα του εμπορεύματος». Ακόμη και αν στερηθούμε το οτιδήποτε θα αποτελούμε πάντα πολιτισμικό προϊόν της κοινωνίας αυτού του τύπου. Μόνο εάν δεχθούμε ότι είμαστε διαποτισμένοι από την κουλτούρα της θα κατορθώσουμε την απεξάρτηση, για να κατακτήσουμε την ικανότητα θεραπείας της ευθραυστότητας μας και ενός πλανήτη που θέλουμε να συνεχίσουμε να κατοικούμε.

19. Ουτοπία λοιπόν; Ίσως, αλλά χειροπιαστή ουτοπία. Δύο είναι οι οπτικές που διαγράφονται στον ορίζοντα για το απώτερο μέλλον:
- μία ρεαλιστική, αναγκαία και υποχρεωτική, «αποανάπτυξη», μέσω της δραστικής μείωσης της ποιότητας ζωής των οικονομικά ασθενέστερων, κυοφορούσα πιθανές αυταρχικές μεταπτώσεις, όπως συνέβη μεταξύ των δεκαετιών του ’20 και του ’30 του περασμένου αιώνα σαν επακόλουθο της χρεωκοπίας του φιλελευθερισμού του 19ου αιώνα.
- μία «συμμετοχική αποανάπτυξη», «υπεύθυνη» όσο και βιώσιμη, σε θέση να προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της δημοκρατίας και της αυτοδιάθεσης και αυτοκυβέρνησης των κοινωνιών.

Προσκαλούμε, λοιπόν, να ενώσουμε τις δυνάμεις μας έτσι ώστε να καταστεί η «συμμετοχική αποανάπτυξη» το εναλλακτικό πλαίσιο στο οποίο θα κινηθεί η ιστορία του 21ου αιώνα. Με την οικολογία και τον οικολογισμό τα πρώτα εργαλεία.

Ελληνικό Δίκτυο για την Αποανάπτυξη - apoanaptixi@gmail.com
(το μανιφέστο σηματοδοτεί την συγκρότηση ενός χώρου προβληματισμού γύρω από το φαινόμενο της αποανάπτυξης και παραμένει ανοικτό για περαιτέρω υπογραφές)

Ακολουθούν υπογραφές (κατ'αλφαβητική σειρά)

Σταύρος Αγογλωσσάκης
Κική Βελουκάκη
Γιώργος Δημητρίου
Φίλιππος Δραγούμης
Γιάννης Δρόσος 
Κυριάκος Δουζίνας
Αρης Καφαντάρης 
Κώστας Κιτσίκης
Γιάννης Λεφτεράτος
Ανίκητος Μακρένογλου
Σταμάτης Μπουντούρης
Ολίβα Νταμιάνι 
Στέλιος Παναγιωτίδης
Θανάσης Παπαηλιού
Οδυσσέας Ρομπάκης
Αγγελος Τρωιάνος
Κώστας Τσάλλης 
Γιάννης Χατζηκωσταντής
-----
Ευθ.-Κίμων Μπελιάτης
Απόστολος Γεωργάκης
Γρηγόρης Μαλτέζος 
Αντζελα Δουζίνα
Κική Σειταρίδου
Γιώργος Αποστολίδης
Σπύρος Σγούρος
Στέλιος Λαζαρίδης 

Σάββατο 2 Απριλίου 2011

Η κρίση ζητάει από όλους μας νέες απαντήσεις

 
Ο χαιρετισμός του Γιάννη Παρασκευόπουλου στο Συνέδριο της Δημοκρατικής Αριστεράς, εκ μέρους των Οικολόγων Πράσινων

Αγαπητοί φίλοι και φίλες της Δημοκρατικής Αριστεράς,

Πρώτα από όλα θα ήθελα να ευχηθώ, εκ μέρους της Εκτελεστικής Γραμματείας των Οικολόγων Πράσινων, καλή επιτυχία στις εργασίες του συνεδρίου σας. Ευχόμαστε, το συνέδριο αυτό να βάλει τις βάσεις για μια θετική πορεία του κόμματός σας.

Στο σημερινό τοπίο της κρίσης, η χώρα μας χρειάζεται ΚΑΙ την Αριστερά. Σε μια συγκυρία γεμάτη αδιέξοδα, χρειάζεται μια Αριστερά που να μπορεί να δίνει διεξόδους: και για αντίσταση και «κόκκινες γραμμές», κυρίως όμως διεξόδους για εναλλακτικές προτάσεις.

Σήμερα η κρίση αλλάζει πάρα πολλά. Χρεοκόπησε όχι μόνο η οικονομία, αλλά και ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Μέρος του τελευταίου είναι και η Αριστερά, έστω και με μικρότερες συγκριτικά ευθύνες. Είναι σημαντικό ότι το εγχείρημά σας τις αναζήτησε από την πρώτη στιγμή.

Παρασκευή 1 Απριλίου 2011

Η χαμένη ταυτότητα της αριστεράς...


 
του Μάκη Κοψίδη  

Σε μια Ευρώπη που δοκιμάζεται από την κρίση και που οι επιπτώσεις της μαστίζουν τις περισσότερες ευρωπαϊκές κοινωνίες όλο και περισσότεροι αναζητούν εναλλακτικές λύσεις ενώ ορισμένοι κοιτούν και προς στην ευρωπαϊκή αριστερά αναζητώντας διέξοδο. Και όμως η Αριστερά δεν ανταποκρίνεται παρά το ότι βρίσκεται σε ένα προνομιακό για αυτή περιβάλλον όπως αυτό της κρίσης.

Βεβαίως είναι παρούσα. Φωνάζει, κινητοποιείται, αντιστέκεται. Όμως μέχρι εκεί. Τίποτα άλλο. Στην ουσία είναι ακίνητη, καθηλωμένη σε ένα διαρκές «αντί», αδυνατώντας να αρθρώσει ένα πειστικό εναλλακτικό λόγο. Η επιρροή της σε μια σειρά χώρες που κάποτε ήταν προπύργιά της το αποδεικνύει.

Στην Ιταλία οι επίγονοι του θρυλικού ΚΚ κατάφεραν να βγουν εκτός βουλής χωρίς να είναι ορατή μία προοπτική επανόδου. Στην Γαλλία το ΚΚ από 22% που είχε κάποτε αγκομαχά να κρατηθεί στο 2%. Στην Ισπανία το ΚΚ και η Ενωμένη Αριστερά συνεχώς συρρικνώνονται. Στη Γερμανία το πολλά υποσχόμενο «Die Linke» είναι σε στασιμότητα. Το γιατί για αυτήν την πτωτική πορεία δεν έχει να κάνει με την ιδιαιτερότητα των εθνικών συνθηκών. Τα κόμματα αυτά αν και έχουν αποτινάξει το σταλινικό παρελθόν αδυνατούν να  διατυπώσουν ένα πειστικό πολιτικό εναλλακτικό σχέδιο. Αιτία για αυτήν την πολιτική ένδεια είναι η ίδια η φυσιογνωμία τους, η ίδια η ταυτότητά τους. Μία ταυτότητα χωρίς στίγμα είναι μία χαμένη ταυτότητα. Μια ταυτότητα που επιχειρούν να την επαναπροσδιορίσουν βασιζόμενοι σε μια ανάγνωση του μαρξισμού που τον μετατρέπει τελικά σε καρικατούρα.

Όμως αυτή η καχεξία της ευρωπαϊκής αριστεράς δεν αφορά απλά την Αριστερά. Επιδρά αρνητικά τους πολιτικούς συσχετισμούς δίνοντας κυρίως την ευκαιρία σε αντιδραστικές δυνάμεις να σηκώσουν κεφάλι. Όπως στην Γαλλία που η ανυπαρξία του ΚΚ αφήνει πεδίο ελεύθερο στον Λεπέν να θερίζει ιδιαίτερα στις εργατικές συνοικίες και να πετυχαίνει σημαντικά ποσοστά εν όψει των προεδρικών εκλογών. Αλλά  και στην Ελλάδα που η πολυδιάσπαση της ριζοσπαστικής αριστεράς και η παραλυσία του ΣΥΡΙΖΑ επιτρέπει στο σταλινικό ΚΚΕ, το μοναδικό υποστηρικτή στην Ευρώπη και τον κόσμο του Κιμ Ιλ Σουνγ και της Βορείου Κορέας, να ενισχύεται έστω και δημοσκοπικά.

Η κατάσταση ιδιαίτερα της ελληνικής αριστεράς δεν επιτρέπει καμία αισιοδοξία ότι στο μέλλον κάτι θα αλλάξει. Πολύ περισσότερο που η πολιτική της πολλαπλασιάζει τις συγχύσεις στην κοινωνία. Είναι χαρακτηριστική η στάση του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και του ΣΥΝ απέναντι στο ΚΚΕ. Αντί ο σταλινισμός να απορριφθεί και να απομονωθεί ως φαινόμενο κατεξοχήν αντιδραστικό, τελικά επιβραβεύεται μέσα από τις εκκλήσεις συνεργασίας και τις στρατηγικές του τύπου «ενότητα της αριστεράς».

Είναι προφανές ότι οι εμμονές σε τέτοιες αλλοπρόσαλλες στρατηγικές όχι μόνο δεν επιτρέπουν καμία αισιοδοξία για μελλοντική ανάκαμψη, αλλά εγγυώνται την πολιτική και εκλογική καθήλωση της αριστεράς που θέλει να ονομάζεται σύγχρονη. Καθήλωση που μεταξύ άλλων προσφέρει ένα πολύτιμο δώρο στους εγχώριους απόγονους του «πατερούλη» που σταθεροποιούνται ως τρίτη πολιτική δύναμη στη χώρα.

Τετάρτη 30 Μαρτίου 2011

Συνέντευξη του Γιάννη Παρασκευόπουλου, εκπροσώπου τύπου των Οικολόγων Πρασίνων στην «Αριστερή Στρουθοκάμηλο»


 
Μία μέρα πριν την έναρξη των εργασιών του ιδρυτικού συνεδρίου του νέου κόμματος της Αριστεράς (και της Οικολογίας, ελπίζουμε), δημοσιεύουμε συνέντευξη του Γ. Παρασκευόπουλου, ενός εκ των δύο εκπροσώπων τύπου των Οικολόγων Πρασίνων, ελπίζοντας να συμβάλλουμε σε μια κατατοπιστικότερη εικόνα για το τι είναι και τι θέλουν οι ΟΠ και τι σχέση μπορεί να έχουν με το νέο οικο-αριστερό κόμμα που ξεκινά και επισήμως την Κυριακή, μετά από μια εννεάμηνη εμπειρία αυτόνομης ύπαρξης ως Δημοκρατική Αριστερά. Σκοπός της συνέντευξης και ευχή μας όπως και του Γ.Π. (όλων, παλιών συντρόφων της ΕΚΟ), μαζί με τις ευχές του για το συνέδριο, είναι να φανεί χρήσιμη στην συνέχιση ενός διαλόγου που έχει ανοίξει ανάμεσα στους δύο, συγγενείς πολιτικά, χώρους.
Τις ερωτήσεις επιμελήθηκαν η Βασιλίκα Σαριλάκη και ο Γιώργος Παπασπυρόπουλος.

------------------------------------------------ 

1. Νομίζεις ότι η εξέλιξη του χώρου από την ΕΚΟ μέχρι σήμερα (οικολόγοι εναλλακτικοί, πράσινη πολιτική, οικολόγοι πράσινοι) έχει προσφέρει ένα σαφές και διακριτό πολιτικό στίγμα και πως αποτυπώνεται αυτό; Έχει δώσει και ποιες απαντήσεις που να κάνουν τους ΟΠ σήμερα κάτι παραπάνω από ένα θεματικό κόμμα;
Βασική διαφορά με τη δεκαετία του ’80 και την Εναλλακτική Κίνηση Οικολόγων (Ε.Κ.Ο.), είναι ότι ξέρουμε πια τη διαφορά ανάμεσα σε πολιτικό φορέα, κίνημα και Μ.Κ.Ο. και δεν προσπαθούμε πια να είμαστε και τα τρία: με τις περιβαλλοντικές οργανώσεις και με τα κινήματα, επιδιώκουμε συνέργειες και όχι αλληλοεπικάλυψη.
Από τα πρώτα εκείνα χρόνια έχουμε κρατήσει μια ισχυρή διάθεση αμφισβήτησης, μαζί με τη δέσμευση σε αξίες όπως η ελευθερία, η ισότητα, η δικαιοσύνη, η ειρήνη. Προσπαθούμε όμως να επανασχεδιάσουμε την πολιτική με βάση τα νέα δεδομένα που δημιουργεί η οικολογική κρίση και η ανάγκη για υπεράσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων για όλους. 
Από την άποψη αυτή οι Πράσινοι δεν είμαστε ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο θεματικό κόμμα από την Αριστερά που δίνει ανάλογη κεντρική σημασία στην Κοινωνική Δικαιοσύνη, την παραδοσιακή Δεξιά που βάζει στο επίκεντρο το Νόμο και την Τάξη, ή τους φιλελεύθερους που επιλέγουν ως πρόταγμα την ατομική ευημερία και την ανάπτυξη.

2. Ποιες είναι σήμερα οι οικολογικές προτεραιότητες κατά τους ΟΠ και ποια η ιεράρχησή τους σε σχέση με τα κεντρικά πολιτικά ζητήματα;
Για πολλά χρόνια, κύρια οικολογική προτεραιότητα στην Ελλάδα ήταν η διχοτόμηση της χώρας ανάμεσα στο 1/3 που επιβαρύνεται με όλες τις παρενέργειες της ανάπτυξης, και στα υπόλοιπα 2/3 των ορεινών – ημιορεινών περιοχών (αλλά και των μη τουριστικών νησιών) που ερημώνουν.
Με την κρίση, όμως, η σύνδεση του περιβάλλοντος με την κεντρική πολιτική γίνεται πολύ πιο άμεση, όπως συνέβη σε όλες τις χώρες από όπου πέρασε το Δ.Ν.Τ: αρκεί να σκεφτούμε ότι από το Μνημόνιο και τις επικαιροποιήσεις του περνούν ο ακρωτηριασμός του σιδηροδρόμου, το fast track, η εκποίηση της (κατά μεγάλο μέρος ακίνητης και με ζωτική περιβαλλοντική σημασία) δημόσιας περιουσίας, οι περικοπές στις συγκοινωνίες και μια σειρά άλλες ρυθμίσεις. Ακόμη πιο επικίνδυνος είναι όμως ο επενδυτικός προσανατολισμός, με κύριες αιχμές τις εξορύξεις και τον all-inclusive τουρισμό μεγάλης κλίμακας με τις Π.Ο.Τ.Α., τα γήπεδα γκολφ σε άνυδρες περιοχές και τη μηδενική σύνδεση με την τοπική οικονομία. Κεντρικό πολιτικό ζήτημα είναι λοιπόν για μας να διαμορφωθεί ένα συνολικό σχέδιο διεξόδου, που να απαντά ταυτόχρονα και συνδυασμένα στην οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική κρίση.

3. Ποια είναι η θέση των ΟΠ για τον Ασωπό; Θεωρείς ότι το κίνημα αυτό έχει υποστηριχθεί αρκετά; Δεν είναι απαραίτητη μια καμπάνια διαρκείας (τουλάχιστον με την επιμονή κινημάτων όπως το «δεν πληρώνω») μέχρι να παρθούν απτά μέτρα και όχι σποραδικές παρεμβάσεις εδώ ή στο ευρωκοινοβούλιο και τι κάνουν οι ΟΠ γι αυτό εκτός της συνεισφοράς τους στις τοπικές επιτροπές κατοίκων (όπως και τα άλλα κόμματα άλλωστε);
Για τον Ασωπό, οι Οικολόγοι Πράσινοι κάναμε μια κεντρική καμπάνια δημοσιοποίησης τουλάχιστον δυόμιση χρόνων, με επιμονή αντίστοιχη των κινημάτων που αναφέρεις. Με τις προσπάθειες αυτές, δικές μας αλλά και πολλών άλλων, το πρόβλημα αναγνωρίστηκε και από το κράτος. Το πρόβλημα είναι ότι τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν είναι εξαιρετικά ανεπαρκή και δεν λύνουν το πρόβλημα της απορρύπανσης ούτε απαντούν στο «ποιος πληρώνει». Τώρα εστιάζουμε λοιπόν στις πιέσεις για οργανωμένη απορρύπανση, πιέσεις που δεν είναι πάντα θεαματικές: Θέτουμε το θέμα στις συναντήσεις με υπουργούς, συζητάμε το ενδεχόμενο ενός μόνιμου Παρατηρητηρίου για τον Ασωπό. Παράλληλα προωθούμε με επιμονή, ως επείγοντα στόχο, τη θέσπιση ανώτατων ορίων στην παρουσία εξασθενούς χρωμίου στο νερό.

4. Η θέση σας για τις ΜΚΟ: χρειάζεται έλεγχος, ειδικά στις περιβαλλοντικές ΜΚΟ, κατά πόσον εκπληρούν όρους και προϋποθέσεις χρηματοδότησης και τι δράσεις έχουν σχετικά με όρους διαφάνειας; Σημειωτέον ότι πολλά γνωστά στελέχη και των ΟΠ συμμετέχουν σε τέτοιες οργανώσεις – τηρούν τους όρους διαφάνειας και λογοδοσίας που οι ΟΠ τηρούν για το κόμμα τους;
Για τις Μ.Κ.Ο. που έχουν και ευρωπαϊκές ή κρατικές χρηματοδοτήσεις, φυσικά και χρειάζεται έλεγχος και διαφάνεια στα οικονομικά τους. Από τον χώρο αυτό έχουν άλλωστε κατατεθεί συγκεκριμένες προτάσεις για ακόμη μεγαλύτερη διαφάνεια, ώστε να ενισχύεται και η δική τους ανεξαρτησία. Οι Οικολόγοι Πράσινοι επιδιώκουμε πάντως μια ισχυρή Κοινωνία Πολιτών, με ευρεία συμμετοχή πολιτών σε τέτοιες οργανώσεις, ώστε οι χρηματοδοτήσεις αυτές να έχουν δευτερεύοντα μόνο ρόλο.
Για το κόμμα μας είναι τιμή να έχει μέλη και στελέχη και από τους χώρους αυτούς. Οι οργανώσεις όπου συμμετέχουν στελέχη μας, εννοείται ότι δεν υφίστανται διοικητικούς και οικονομικούς ελέγχους από τους Οικολόγους Πράσινους, τηρούν όμως στο ακέραιο τις αρχές της διαφάνειας και της λογοδοσίας.

5. Ποια είναι η θέση σας για το μνημόνιο; Έχει παράπλευρες θετικές επιπτώσεις ή είναι ένα αρνητικό πακέτο μέτρων που απορρίπτετε; Μιλάμε για αλλαγή μίγματος πολιτικών (πχ να πληρώσουν τα βάρη οι έχοντες) ή για άρνηση οποιουδήποτε συμβολαίου με τους πιστωτές μας;
Οι Οικολόγοι Πράσινοι έχουμε από την πρώτη στιγμή απορρίψει την προσφυγή στο μηχανισμό του Δ.Ν.Τ., προβάλλοντας ως εναλλακτική λύση την ομόφωνη σχεδόν πρόταση του ευρωκοινοβουλίου (έκθεση Γκήγκολντ, Μάρτιος 2010) για έκδοση ευρωπαϊκών ομολόγων για τις χώρες με πρόβλημα επιτοκίων και δανεισμού. Οι πολιτικές του Μνημονίου κινούνται στα ίδια πλαίσια με τις συνταγές του Δ.Ν.Τ. που έχουν εφαρμοστεί σε δεκάδες χώρες με καταστροφικά αποτελέσματα: συνθλίβουν την οικονομία και περιμένουν την ανάκαμψη μέσω επενδύσεων σε εξαγωγικούς τομείς (συνήθως με λεηλασία των φυσικών πόρων). Δε θέλουμε λοιπόν ούτε το Μνημόνιο, ούτε επιστροφή στην πριν το Μνημόνιο εποχή και σε όσα μας οδήγησαν σε αυτό.
Δική μας θέση είναι ότι πρέπει να επενδύσουμε, άμεσα και εκτεταμένα, σε μια ταυτόχρονη διέξοδο από την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική κρίση. Κάτι τέτοιο απαιτεί και δημοσιονομική εξυγίανση, με έφοδο στις γκρίζες περιουσίες που συσσωρεύτηκαν από διαφθορά και φοροδιαφυγή, δικαιότερη κατανομή των βαρών, απόλυτη διαφάνεια, ορθολογικότερες δημόσιες δαπάνες, δραστική μείωση των εξοπλισμών, αλλά και παράλληλη αναβάθμιση των συλλογικών αγαθών που μπορούν να αναπληρώσουν ένα μέρος από τη χαμένη αγοραστική μας δύναμη. Ως Πράσινοι είμαστε αντίθετοι στη συσσώρευση ελλειμμάτων και χρεών χωρίς σοβαρούς λόγους, γιατί αυτό σημαίνει μετακύλιση βαρών στις επόμενες γενιές. Αυξημένες δημόσιες δαπάνες πρέπει κατ’ αρχή να καλύπτονται με υψηλότερη φορολόγηση, με δίκαιη όμως κατανομή.
Όλα αυτά είναι αλλαγές που χρωστάμε πρώτα από όλα στον εαυτό μας, ως κοινωνία. Στο βαθμό όμως που εξακολουθούμε να δανειζόμαστε περισσότερα από όσα επιστρέφουμε και ζητάμε από τους πιστωτές μας να συνεχίσουν να μας δανείζουν, αναπόφευκτα θα διαπραγματευθούμε μαζί τους. Ως Ευρωπαίοι πολίτες όμως έχουμε την απαίτηση να μην επιβάλλει η Ευρώπη σε καμιά χώρα όρους που αντιστρατεύονται την κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

6. Η θέση σας για την εκκλησιαστική περιουσία: αναγνωρίζετε την νομιμότητά της ή ζητάτε τον λογιστικό, νομικό επανέλεγχό της ; Τι φορολόγηση πρέπει να έχουν οι 2500 ΝΠΔΔ της εκκλησίας; Πρέπει οι κληρικοί και το υπόλοιπο προσωπικό της να είναι δημόσιοι υπάλληλοι; Τι έργο προσφέρουν ως μέλη μιας συγκεκριμένης θρησκευτικής οργάνωσης; Να χωριστεί η εκκλησία από το κράτος;
Η εκκλησία είναι απαραίτητο να χωριστεί από το κράτος, ώστε να διαφυλάσσεται η θρησκευτική ουδετερότητα της εξουσίας. Το θέμα της εκκλησιαστικής περιουσίας δεν είναι νομικό. Νομικός, λογιστικός επανέλεγχος ας γίνει, αλλά η πιθανότητα να αλλάξει κάτι ουσιαστικό είναι πολύ μικρή. Τα νομικά πρόσωπα της εκκλησίας θα πρέπει να έχουν τουλάχιστον την ίδια φορολόγηση που έχουν και οι Μ.Κ.Ο. Η μισθοδοσία των κληρικών θα πρέπει να απεξαρτηθεί από το κράτος, όμως εδώ τα πράγματα είναι λεπτά: αν θεσπιστεί να χρηματοδοτείται από την εκκλησιαστική περιουσία, κινδυνεύουμε να γεμίσουμε τη χώρα εκατοντάδες καταστροφικά σχέδια real estate, όπως αυτό της Μονής Τοπλού στην Κρήτη. Προσωπικά θα έβλεπα ίσως λογικότερο έναν ειδικό προαιρετικό φόρο για τους πιστούς κάθε θρησκεύματος, όπως ισχύει από δεκαετίες σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

7. Η θέση σας για τους εξοπλισμούς: Να παγώσουν; Να συνεχίσουν; Χρειάζονται; Ή να αρνηθούμε την αποπληρωμή τους ως αποτέλεσμα πελατειακών και εθνικιστικών συμφερόντων;
Οι εξοπλισμοί ήταν επί χρόνια ένα εργαλείο εξαγωγής θέσεων εργασίας προς τις πολεμικές βιομηχανίες άλλων χωρών, και παράλληλα ένα εργαλείο εκτεταμένης διαφθοράς. Είναι αυτονόητο ότι δεν εξυπηρετούν πια καμιά ανάγκη της χώρας, αφού θα χρειαζόταν άδεια των δανειστών μας για να τους χρησιμοποιήσουμε. Χρειάζεται λοιπόν να μειωθούν δραστικά. 
Ορισμένες περιπτώσεις, όπως οι παραγγελίες που συμφωνήθηκαν την περασμένη άνοιξη όταν ήμασταν ουσιαστικά υπό χρεοκοπία, αποτελούν καραμπινάτες περιπτώσεις «απεχθούς» χρέους και θα πρέπει να μην πληρωθούν. Το θέμα αυτό το έχουμε φέρει και στο ευρωκοινοβούλιο, ενώ ο Κον Μπεντίτ ζήτησε ανοικτά από τον πρωθυπουργό να αρνηθεί την πληρωμή.

8. Για την καταλήστευση του δημοσίου: να καταργηθεί η παραγραφή, να γίνει αναδρομικός έλεγχος εισοδημάτων, καταθέσεων, αποκτημένων περιουσιών από πολιτικούς και υπαλλήλους του δημοσίου και των ΔΕΚΟ; Να γίνει κατάσχεση όσων δεν μπορούν να δικαιολογηθούν από τα νόμιμα εισοδήματα πχ από το ’81 και μετά;
Είναι κάτι που οι Οικολόγοι Πράσινοι το έχουμε ζητήσει δημόσια από το Μάιο του 2010, και το ξαναθέσαμε πρόσφατα και στον υπουργό Οικονομικών: να δοθεί στη δημοσιότητα το πρώτο και το τελευταίο «Πόθεν Έσχες» κάθε πολιτικού και στελέχους της διοίκησης και να επιστρέψει στο Δημόσιο, ως όφελος από παράνομες πράξεις, κάθε απόκτημα που δε δικαιολογείται από τις φορολογικές δηλώσεις.

9. Τι χρειάζεται να γίνει με την δικαιοσύνη; Ποιες μεταρρυθμίσεις θα την κάνουν ανεξάρτητη, δίκαιη και λειτουργική;
Για τα θέματα της δικαιοσύνης, όπως και για τα υπόλοιπα ζητήματα διακυβέρνησης και αλλαγών στο πολιτικό σύστημα, επεξεργαζόμαστε τις προτάσεις μας αυτή την περίοδο. Τα θέματα αυτά έχουμε συμφωνήσει να περιληφθούν και στην ατζέντα των συζητήσεων με τη Δημοκρατική Αριστερά.

10. Ποια είναι η πρόταση εξουσίας για την αντιμετώπιση της κρίσης;
Απέναντι στην κρίση, οφείλουμε να είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας και την κοινωνία. Οι παλιές βεβαιότητες έχουν καταρρεύσει, και πλήρες σχέδιο για τα νέα δεδομένα δεν έχει κατατεθεί από κανένα πολιτικό χώρο. 
Για την ελληνική πολιτική, οι Οικολόγοι Πράσινοι καταθέτουμε πλήθος συγκεκριμένων και συνεκτικών προτάσεων, που όμως χρειάζονται ακόμη πολλή δουλειά, εκτεταμένη όσμωση με την κοινωνία και σημαντική πίστωση χρόνου για να γίνουν ολοκληρωμένο πολιτικό σχέδιο και να ενταχθούν σε μια πρόταση εξουσίας. Αυτά που μας λείπουν όμως, δεν τα βλέπουμε δυστυχώς να υπάρχουν ούτε και σε άλλους πολιτικούς χώρους, παρόλο που αυτοί διαθέτουν τη θεσμική και διοικητική εμπειρία που λείπει σε εμάς.
Για το άμεσο μέλλον, ρίχνουμε λοιπόν το βάρος μας στις απαντήσεις σε τοπικό επίπεδο, όπου υπάρχουν δυνατότητες βιώσιμων απαντήσεων, αλλά και στην Ευρώπη, όπου μπορούν να κριθούν πολλά και όπου ήδη διαμορφώνονται στο ευρωκοινοβούλιο ευρύτερες συναινέσεις για προτάσεις που οι κυβερνήσεις και η Κομισιόν δε θέλουν ούτε να ακούσουν: ευρωομόλογα, φόρος χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, μίνιμουμ κοινός φορολογικός συντελεστής 25% για τις επιχειρήσεις.
Σε εθνικό όμως επίπεδο, είναι δύσκολο να οικοδομηθεί μια αξιόπιστη (αντι)πρόταση εξουσίας, πριν κατακαθίσει η σκόνη από την κατάρρευση του πολιτικού σκηνικού και καταφέρουμε να δούμε σε τι οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα μπορεί να στηριχθεί κανείς για να ασκήσει πολιτική. 

11. Ποιοι πολιτικοί χώροι «έχουν αξίες διαμετρικά αντίθετες» από τις δικές σας;
Είναι, νομίζω, σαφές ότι μιλάμε για την άκρα δεξιά και τους υποστηρικτές της τυφλής βίας. 

12. Ποιες δυνάμεις εκτός ΔΑ και Συν θα συναντήσετε προσεχώς για διάλογο;
Μας απασχολεί η επικοινωνία με χώρους κοινωνικού φιλελευθερισμού, αλλά και η συνάντηση με ελευθεριακά ρεύματα και κινήματα. Σύντομα θα είμαστε σε θέση να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα γι’ αυτό. 

13. Τι σημαίνει «ούτε δεξιά, ούτε αριστερά, μόνο πράσινα»; Εσύ προσωπικά που τοποθετείσαι στον άξονα αριστεράς – δεξιάς;
Προφανώς αναφέρεσαι στη φράση «Δεν είμαστε αριστερά, δεν είμαστε δεξιά, αλλά πράσινοι», από την πολιτική απόφαση του συνεδρίου μας τον Ιούνιο του 2009. Στο ίδιο κείμενο, η αμέσως προηγούμενη φράση λέει ότι το πράσινο κίνημα «αποτελεί προέκταση και σημερινή ολοκλήρωση όλων των κινημάτων συλλογικής δράσης και κοινωνικής χειραφέτησης, αξιοποιεί χωρίς δογματισμό και προσκόλληση σε ιδεολογίες τις καλύτερες παραδόσεις και προτάσεις από το κίνημα για την ανθρώπινη χειραφέτηση, το σοσιαλιστικό και εργατικό κίνημα και τα κινήματα της αμφισβήτησης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ελευθερίας, της προστασίας του περιβάλλοντος και των εναλλακτικών λύσεων».
Για την προσωπική μου τώρα τοποθέτηση, τώρα: έχοντας ζήσει την Αριστερά μόνο ως ενεργός σε κινήματα και ποτέ ως μέλος πολιτικών της οργανώσεων, νιώθω ότι η – ελληνική τουλάχιστον – αριστερά δε μπόρεσε ποτέ να καταλάβει αυτό που λέμε «προτεραιότητα του κοινωνικού». Είναι φορές, όπως με το μεγάλο κίνημα αμφισβήτησης του 2000-2003, που ό,τι αγγίζουν, μοιάζει να γίνεται κυριολεκτικά στάχτη. Είχα γράψει κι ένα σχετικό άρθρο στην ΕΠΟΧΗ, αμέσως μετά τη Θεσσαλονίκη του 2003.
Αντίθετα με συγκινεί η επιλογή των πρώτων Πράσινων να διαλέξουν ως όνομά τους ένα χρώμα: χωρίς φορτίο διακηρύξεων και αξιώσεων, δήλωνε μόνο ότι τα (τότε) παιδιά της αριστεράς έφευγαν από το σπίτι για κάτι τελείως νέο (στη Γερμανία, κόκκινο είναι το χρώμα και των σοσιαλδημοκρατών).
Στην ιδρυτική συνδιάσκεψη των Οικολόγων Πράσινων είχα πει ότι τη φυσιογνωμία μας τη βλέπω ως «πέρα από την Αριστερά», φέρνοντας τότε ως παραδείγματα τους Ζαπατίστας, τα κινήματα αμφισβήτησης και τα πρώτα βήματα των Πράσινων. Εξακολουθώ να το πιστεύω.

14. Τι εννοείτε με την «οικοδόμηση θεματικών πλειοψηφιών»; Φαντάζομαι ότι αυτό εκφράζει τον «εγκάρσιο διεμβολισμό του πολιτικού συστήματος» - είναι όμως δυνατόν αυτό να γίνει σε κοινωνικά και οικονομικά θέματα όπου ο νεοφιλελευθερισμός, το πελατειακό κράτος, η διαφθορά, η αμοιβή της εργασίας, οι δημόσιες επενδύσεις, το κοινωνικό κράτος κλπ διαχωρίζουν κάθετα τις πολιτικές δυνάμεις και τους οπαδούς τους;
Για μας η πολιτική δε γίνεται πια μόνο μέσα από τα κόμματα, και η κοινωνία δεν απαρτίζεται μόνο από τα ακροατήρια (ή, πολύ περισσότερο, τους «οπαδούς») των κομμάτων. 
Μεγάλο μέρος των πολιτών ενεργοποιείται πια κυρίως για συγκεκριμένα θέματα που τους συγκινούν και ο στόχος για θεματικές πλειοψηφίες απευθύνεται πρώτα σε αυτούς. Τέτοιες θεματικές πλειοψηφίες αποτελούν, άλλωστε, και αναγκαία βάση για κάθε μελλοντική προγραμματική συμφωνία μεταξύ κομμάτων.
Εκτίμησή μας είναι ότι τα κομματικά τείχη δεν είναι πλέον σταθερά, μεγάλο ποσοστό των πολιτών αμφισβητεί το πολιτικό σύστημα και την πολιτική όπως είναι τουλάχιστον σήμερα. Περισσότερο από κάθετους διαχωρισμούς μεταξύ πολιτικών δυνάμεων, τα περισσότερα από τα θέματα που αναφέρεις, διχάζουν από καιρό τα ίδια τα κόμματα εξουσίας στο εσωτερικό τους. Και για να θέσω κι εγώ ένα «αιρετικό» ερώτημα, τι θα εμπόδιζε σήμερα τη Δημοκρατική Αριστερά να συνεργαστεί με τη Φιλελεύθερη Συμμαχία ή τη «Δράση» του κ. Μάνου για θέματα διαφάνειας ή πολιτικής για τα ναρκωτικά;

15. Αλήθεια, «κανένα από τα άλλα κόμματα δεν έχει πείσει, έστω κατ’ ελάχιστο, την κοινωνία ότι είναι (και) οικολογικό»; Πχ η Δημοκρατική Αριστερά που περιλαμβάνει τον πρώην τομέα οικολογίας του Συν αλλά και μέλη οικολογικών οργανώσεων και πρώην μέλη των ΟΠ;
Για να δώσω μια σαφέστερη εικόνα, θα αναφερθώ στον αείμνηστο Μιχάλη Παπαγιαννάκη: ο ίδιος δήλωνε πάντα αριστερός, η κοινωνία όμως σταθερά τον θεωρούσε οικολόγο. Εκτίμησή μας είναι ότι η Δημοκρατική Αριστερά προς το παρόν απέχει αρκετά από κάτι τέτοιο. Άλλο να περιλαμβάνει ένα κόμμα (και) άτομα με οικολογική ευαισθησία και δράση, άλλο να καταγράφεται στην κοινωνία ένα κόμμα ως οικολογικό.

16. Ο θεματικός διάλογος αντί του συνολικού σε ένα κοινό φόρουμ – όπως προτάθηκε από την ΔΑ – γιατί απορρίπτεται από τους ΟΠ; Δεν υπάρχει κοινή αξιακή βάση με την ΔΑ, και ίσως και με τον Συν;
Η πραγματικότητα είναι κάπως διαφορετική. Το θεματικό διάλογο τον προτείναμε εμείς προς τη Δημοκρατική Αριστερά, πρόταση που ήδη κατέληξε σε συμφωνία να συζητήσουμε για έξι συγκεκριμένα θέματα. Η πρόταση που απορρίψαμε, αφορούσε εφ’ όλης της ύλης προγραμματική διαπραγμάτευση, με δημιουργία μόνιμου κοινού φόρουμ των δύο κομμάτων. Η επίκληση κοινών αξιών μπορεί να στηρίξει σχέσεις διαλόγου και επικοινωνίας, όχι όμως και την επιδίωξη προνομιακής πολιτικής σχέσης ή κοινής πολιτικής προοπτικής.

17. Γιατί ανακοινώνονται «συμφωνίες διαλόγου» αντί αποτελέσματα συμπτώσεων σε επιμέρους θέματα για τα οποία μπορούν να βγαίνουν κοινές ανακοινώσεις; Πολλοί – κι εμείς μεταξύ αυτών - αντιλαμβάνονται αυτές τις συμφωνίες σαν επικοινωνιακά ευρήματα χωρίς ουσία. Τι εμποδίζει την άμεση ανακοίνωση συμπτώσεων; Μήπως η απόφασή σας να μην συνεργαζόσαστε με κανέναν στις εκλογές, όσες κοινές θέσεις κι αν προκύπτουν;
Στα θέματα που θα συζητήσουμε, δεν υπάρχουν μόνο συμπτώσεις αλλά και σοβαρές διαφωνίες. Με το Συνασπισμό, για παράδειγμα, συνυπογράφουμε την έκκληση για Λογιστικό Έλεγχο του χρέους ως βήμα διαφάνειας, διαφωνούμε όμως κατηγορηματικά με τις αντιλήψεις που προεξοφλούν ότι το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου χρέους θα αποδειχθεί απεχθές. Με τη Δημοκρατική Αριστερά οι θέσεις μας για το Ελληνικό είναι αντίθετες, καθώς θεωρούμε ότι σε μια πόλη με έλλειμμα 50.000 στρεμμάτων πρασίνου δεν υπάρχουν περιθώρια για οικοδόμηση άκτιστης δημόσιας γης.
ποδεχθήκαμε όμως την πρότασή τους να το συζητήσουμε, και πιθανότατα θα συμφωνήσουμε στο Ελληνικό δε μπορεί να διατεθεί για το χρέος. Συγκλίσεις και αποκλίσεις θα έχουμε και για τα περισσότερα από τα θέματα που θα συζητηθούν. Μέχρι στιγμής δεν είχαμε καμιά πίεση, ούτε από τη Δημοκρατική Αριστερά ούτε από το Συνασπισμό, να επιταχύνουμε την πορεία των συζητήσεων αυτών.
Να τονίσω πάντως ότι τα κόμματα δεν προσδιορίζονται μόνο από τις θέσεις τους, αλλά και από τις προτεραιότητες, τη φυσιογνωμία, το στίγμα, της στρατηγική τους. Έχω την αίσθηση ότι και η ίδια η δημιουργία της Δημοκρατικής Αριστεράς καθορίστηκε περισσότερο από τέτοιες παραμέτρους, παρά από το καθαρά προγραμματικό σκέλος. Εκλογικές λοιπόν συνεργασίες που τα αγνοούν όλα αυτά, σπάνια έχουν καλή τύχη.

18. Η πρόταση της ΔΑ γιατί χαρακτηρίστηκε «κλειστοφοβική»; Απέκλειε κάποιους; Και επίσης «προνομιακή»; Δεν υπάρχουν κάποιες ιδιαίτερες σχέσεις με όσους μοιραζόμαστε αξίες;
Φόρουμ είναι η λατινική λέξη για την αγορά και σημαίνει από τη φύση του κάτι ανοικτό. Ένα φόρουμ που ιδρύεται κεντρικά από δύο πολιτικά κόμματα με ορίζοντα τη μεταξύ τους πολιτική σύγκλιση, αποτελεί ακριβώς το αντίθετο: ένα κλειστό δωμάτιο, που αποκλείει εκ των πραγμάτων όσους δεν ενδιαφέρονται για μια τέτοια εκλογική σύμπραξη. Διαφορετικά η πρόταση της Δημοκρατικής Αριστεράς θα δήλωνε ανοικτή και σε όσες άλλες αριστερές δυνάμεις δηλώνουν ενδιαφέρον για διάλογο με τις πράσινες ιδέες.
Σε ένα τέτοιο λοιπόν κλειστό δωμάτιο, δε θα θέλαμε να βρεθούμε με άλλο πολιτικό χώρο, παρά μόνο αν τον είχαμε όντως ερωτευθεί. 
Αξίες μοιραζόμαστε με το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας. Δε νομίζω ότι αυτό δημιουργεί από μόνο του κάποια ιδιαίτερη σχέση. 
Για τους εκτός των τειχών της αριστεράς, η πορεία της την τελευταία δεκαετία σφραγίστηκε από το δίλημμα «περισσότερη ή λιγότερη αριστερά;», δίλημμα που οδήγησε τελικά και στη διάσπασή της.
αταλαβαίνω τη συναισθηματική φόρτιση που μπορεί να έχει για έναν ολόκληρο κόσμο η απάντηση στο δίλημμα αυτό, οι Οικολόγοι Πράσινοι όμως το αντιμετώπιζαν πάντα ως κάτι που αφορά άλλους. Κι αυτό δεν έχει αλλάξει.

19. Γιατί ενώ προβάλετε την οικοδόμηση «θεματικών πλειοψηφιών» ως άξονα των συμμαχιών σας, απορρίπτετε τον χαρακτηρισμό σας ως θεματικού κόμματος;
Μίλησα γι’ αυτό, απαντώντας στην πρώτη ερώτηση: δεν είμαστε ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο «θεματικοί» από όλα τα υπόλοιπα κόμματα που επιλέγουν ένα πολιτικό πρόταγμα. 
Να προσθέσω όμως εδώ ότι οι θεματικές πλειοψηφίες δεν αφορούν μόνο ένα θέμα, και δεν περιορίζονται αποκλειστικά στο περιβάλλον: στο ευρωκοινοβούλιο, για παράδειγμα, έχει διαμορφωθεί μια ευρεία θεματική πλειοψηφία για κοινή οικονομική διακυβέρνηση σε κατευθύνσεις ριζικά διαφορετικές από αυτές που προωθούν οι κυβερνήσεις και η Κομισιόν.

20. Το αμεσοδημοκρατικό σας καταστατικό με την συλλογική ηγεσία των 6 , πιστεύετε ότι μπορεί να δώσει στην κοινωνία ένα συγκεκριμένο στίγμα ή διαχέει το μήνυμα σε προσωπικές εκπροσωπήσεις (άρα και δημιουργία κλίματος έστω παραγόντων) που χρησιμοποιούν τον χώρο που τους δίνεται και συσκοτίζουν την σαφήνεια της πολιτικής σας όπως κάνουν οι τάσεις/συνιστώσες στην αριστερά; Γιατί φοβόσαστε τους έναν/δύο προεδρεύοντες/συντονιστές εφόσον έχετε θητείες και ανακλητότητα και συνέδριο κάθε χρόνο;
Έχουμε ήδη δύο εκπροσώπους Τύπου, που αποτελούν τα κεντρικά πρόσωπα στην εκπροσώπησή μας και ασκούν τα σχετικά καθήκοντα εκ μέρους της 6μελούς γραμματείας. Παρά το χαμηλό προφίλ των εκπροσώπων, το σχήμα αυτό φαίνεται να δουλεύει στην κοινωνία, καθώς ακούγονται πολύ περισσότερο οι Οικολόγοι Πράσινοι ως συλλογικότητα, παρά τα μεμονωμένα στελέχη τους.
Προσωπικές εκπροσωπήσεις» εμφανίζονται μέχρι τώρα σε πολύ περιορισμένο βαθμό: δεν έχω, για παράδειγμα, ακούσει κριτικές ότι η δημόσια παρουσία του ευρωβουλευτή μας συσκοτίζει τη σαφήνεια της πολιτικής μας. Προσπαθούμε όμως να επιλύσουμε έγκαιρα τα προβλήματα που θα παρουσιαστούν εφόσον αποκτήσουμε κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, που εκ των πραγμάτων θα έχει πολύ μεγαλύτερη δημοσιότητα από τα κομματικά όργανα. Τα ζητήματα αυτά θα τα συζητήσουμε και στο καταστατικό μας συνέδριο, που ετοιμάζεται για τον Ιούνιο.

21. Πως σας φαίνεται ένα ομοσπονδιακό σχήμα «αριστεράς και οικολογίας» ως εναλλακτική πρόταση εξουσίας;
Μια κυβέρνηση συνεργασίας «Αριστεράς και Οικολογίας» θα την έβρισκα πολύ ενδιαφέρουσα ως πρόταση. Για να μας απασχολήσει όμως κάτι ρεαλιστικά, θα πρέπει πρώτα το εκλογικό μας άθροισμα να μεγαλώσει κατά 4-5 φορές.

22. Στις δημοτικές υπήρξαν προβλήματα στις συνεργασίες με κόμματα της αριστεράς και ποια είναι αυτά; Ο ίδιος κατεβήκατε στην Πελοπόννησο - ποια είναι η εμπειρία σας; Οι τοπικοί ΟΠ είχαν θετική στάση και βοηθητική της συνεργασίας; Που σας ενόχλησε η ΔΑ;
Στις περιφερειακές εκλογές συζητήσαμε στις περισσότερες περιφέρειες και με τη Δημοκρατική Αριστερά, και με το Συνασπισμό. Από τις συμφωνίες που καταλήξαμε, υλοποιήθηκαν μόνο όσες είχαν επικεφαλής από την αριστερά. Στις περιπτώσεις αυτές, οι συνεργασίες προχώρησαν σε πολύ θετικό κλίμα, αλλά είχαν απογοητευτικά αποτελέσματα.
Όπου όμως είχε συμφωνηθεί επικεφαλής Πράσινος (στο Νότιο Αιγαίο με ΣΥΝ, στην Πελοπόννησο με ΔΑ) ή ανένταχτος (στην Ανατολική Μακεδονία-Θράκη, και με τους δύο), οι συμφωνίες έσπασαν πριν κατατεθούν τα ψηφοδέλτια.
Προβλήματα υπήρξαν ακόμη και όπου συνεργαστήκαμε: λεπτομέρειες θα ήταν καλύτερο να συζητούσαμε από κοντά. Στις περιφέρειες όπου η Δημοκρατική Αριστερά, που δεν είχε δικά της ψηφοδέλτια, προτίμησε να μη στηρίξει κανέναν παρά να ψηφίσει πράσινους.
Στην Πελοπόννησο, είχα δώσει ο ίδιος προς τη Δημοκρατική Αριστερά τις εγγυήσεις για τη στήριξη των Οικολόγων Πράσινων στο συμφωνημένο κοινό ψηφοδέλτιο, εγγυήσεις που δύο μέρες μετά κρίθηκαν ανεπαρκείς. Η ΔΑ κράτησε για τον εαυτό της τον συμφωνημένο ως κοινό τίτλο, ενώ υπήρξαν άτομα που πείστηκαν να είναι υποψήφιοι μαζί της με τη διαβεβαίωση ότι «συμμετέχουν και οι Οικολόγοι Πράσινοι». Από τους τοπικούς Ο.Π., στη συνεργασία είχε εναντιωθεί μόνο ένα στέλεχος, καταγγέλλοντάς τη μάλιστα ως «όνειδος» για το χώρο μας. Ο ίδιος τελικά έκανε δημόσια δήλωση υπέρ… του συνδυασμού της ΔΑ δύο μέρες πριν τις κάλπες, και τώρα είναι μέλος της Δημοκρατικής Αριστεράς.

23. Τα ποικίλα ρεύματα που υπάρχουν στους κόλπους σας πως εκφράζονται; Υπάρχουν αποδεκτές τάσεις όπως στους γερμανούς πράσινους (φούντις και ρεάλος) ή συγκεντρώνονται γύρω από πρόσωπα; Τι θα φέρει πχ η αντικατάσταση Τρεμόπουλου με Χρυσόγελο στην ευρωβουλή λόγω θητείας;
Τα ρεύματα στους κόλπους μας επιλέγουν τα ίδια τους τρόπους που θα εκφραστούν. Υπάρχει όμως η δικλείδα, οι εσωτερικές εκλογικές ρυθμίσεις να μην οδηγούν σε πλειοψηφικό σύστημα. 
Η θητεία Τρεμόπουλου στην ευρωβουλή δεν έχει φέρει εσωτερικές αναταράξεις, θεωρείται από όλους επιτυχημένη, και ελπίζουμε να είναι εξίσου θετική και η παρουσία του επόμενου που θα αναλάβει μετά την εναλλαγή. Η συνέχεια στις περιπτώσεις αυτές διασφαλίζεται με τη διατήρηση μιας σταθερής ομάδας συνεργατών που δεν υπόκεινται σε εναλλαγή, την εμπλοκή και του επόμενου/προηγούμενου ευρωβουλευτή με την ομάδα των συνεργατών, την πολιτική δέσμευση του ευρωβουλευτή από το πρόγραμμα και τις θέσεις των Οικολόγων Πράσινων, τη συμμετοχή στις συλλογικότητες των πράσινων ευρωβουλευτών, αλλά και τη στενή επικοινωνία του ευρωβουλευτή με την εκτελεστική γραμματεία.

(Από: http://aristeristrouthokamilos.blogspot.com/2011/03/blog-post_30.html

Κυριακή 27 Μαρτίου 2011

Η οικολογία στις αρχές του 21ου αιώνα - 6

 
(Συνέντευξη με τον Εδουάρδο Τζαρέλλι, καθηγητή Ιστορίας και Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Μπολώνιας, επιστημονικό σύμβουλο σύνταξης του εκδοτικού οίκου «Αριάννα»)

6. Η οικολογία του βάθους και ο επιστημονικός περιβαλλοντισμός;

Θα συμφωνήσετε ότι, τα τελευταία τριάντα χρόνια, οι αρχές της οικολογίας του βάθους είχαν πολύ πιο περιορισμένη απήχηση από εκείνες που ανέδειξε η έκθεση «Μπρούρτλαντ» κατά την δεκαετία του ’80 σχετικά με την «διαρκή ανάπτυξη». Γιατί δεν γίνεται ακόμη κατανοητό το «βεληνεκές» μιας οικολογικής προσέγγισης που θεμελιώνεται στην βαθιά ανάλυση των αιτίων της περιβαλλοντικής κρίσης;

Η έκθεση «Μπρούρτλαντ» του 1987 αποτέλεσε έκφραση μιας στοχευμένα αποδεκτής εκλαίκευσης της έννοιας της βιώσιμης ανάπτυξης, σε θέση «(να) ικανοποιεί τις ανάγκες των σύγχρονων γενεών χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την ικανότητα των επόμενων γενεών να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες». Πρόκειται για μία προσέγγιση ανθρωποκεντρικής και ωφελιμιστικής μήτρας η οποία διαπερνά την δυτική πολιτική κουλτούρα του περιβαλλοντισμού και βασίζεται στην οικονομική ιδεολογία της νεωτερικότητας. Όλα τα οικονομικά μοντέλα της νεωτερικότητας προβάλλονται στο εύρος ενός μηχανικού χρόνου αρνούμενα ουσιαστικά την ισχύ της εντροπικής μη ανατρεψιμότητας της μετατροπής της ύλης και της ενέργειας. Ο περιβαλλοντικός ρεφορμισμός είχε ευρεία απήχηση καθ’όσον απόλυτα λειτουργικός στο φιλελεύθερο καπιταλιστικό αναπτυξιακό μοντέλο, διασφαλίζοντας έτσι προσβασιμότητα στο μιντιακό στερέωμα και ένα τύπο πολιτικής παρουσίας διαγώνια «φιλικής» προς όλα τα πολιτικά κόμματα και όλες τις ομάδες της οικονομικής εξουσίας.

Η «φιλανθρωπική» επιβεβαίωση της διαγενεακής αλληλεγγύης της έκθεσης «Μπρούρτλαντ» δεν διάβρωσε ποτέ τα κάστρα του οικονομισμού για να μεταλλαχθεί, με την πάροδο του χρόνου, σε ένα καθησυχαστικό κοινό τόπο καλών προθέσεων και το παράλληλο σοβαρό πρόβλημα ταυτότητας, ρόλου και εκλογικής αποδοχής για όλα τα κόμματα με έντονο οικολογικό χαρακτήρα. Κόμματα μελών διαφορετικών ιδεολογικών εμπειριών, συνενωμένων από ένα απροσδιόριστο αστικό και ατομιστικό προοδευτισμό ο οποίος δρα μέσω του αφιλοκερδούς αυθορμητισμού του ποικιλόμορφου κόσμου του εθελοντισμού, του περιβαλλοντισμού και του προστατευτισμού.

Από αυτή την άποψη, οι οικολογισμός έχει χάσει προ πολλού την ιδεολογική του ταυτότητα η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πραγματικό νεωτερισμό στο πεδίο των «πεπερασμένων» ιδεών του απώτερης νεωτερικότητας. Συνάμα, έχασε και την μεγάλη ευκαιρία να τεθεί πέραν της αριστεράς και πέραν της δεξιάς όντας καινοτομικά συντηρητικός και επαναστατικός ταυτόχρονα. Ο ολισμός, στον οποίο θεμελιώνεται τελολογικά, τίθεται ουσιαστικά με όρους ριζικής ανατροπής του παραδείγματος του δυτικού μοντέλου, όχι μέσω της αναφοράς σε προμηθεϊκές ουτοπίες αλλά μέσω της προάσπισης της σταθερότητας των φυσικών συστημάτων, του αξιακού συστήματος της Γης και της ανεπιφύλακτης υιοθέτησης της έννοιας και της αξίας του «ορίου». Τα αποτελέσματα του θεωρητικού του «μηδισμού» αντανακλώνται στην εμφανή του ανικανότητα να προβάλλει μία ριζοσπαστικά εναλλακτική εικόνα του κόσμου ως προς το ισχύον μοντέλο, να καταστεί πολιτικά το κατεξοχήν όχημα σύγκρουσης με τις ισορροπίες των εξουσιών, να εντοπίσει τον χώρο ουσιαστικής ρήξης με τον οποίο να ταυτιστεί και, εν τέλει, να ριζώσει βαθιά στην κοινωνία. Δεν είναι τυχαίο ότι το «πράσινο» πολιτικό δυναμικό χαρακτηρίζεται από μία μεταμορφική φευγαλεότητα και ένα ατομικό οπορτουνισμό, αν όχι μεγαλύτερο, τον ίδιο με τον καριερισμό που χαρακτηρίζει κάθε συστημικό κόμμα εξουσίας. Φαίνεται σχεδόν απίθανη, κατά συνέπεια, κάθε υπόθεση εκχώρησης πεδίου έκφρασης προσεγγίσεων ιδεαλιστικού βάρους και υπαρξιακής ανάτασης από μέρους του σύγχρονου πολιτικού και πολιτισμικού σκηνικού.

Η άνευ όρων συναίνεση με τις σχέσεις δύναμης και εξουσίας της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας δεν επιτρέπει την προβολή ακόμη και μορφών «λαικιστικής» ανυπακοής όπως εκείνη του Ραλφ Νάντερ ο οποίος, σε κάθε περίπτωση, εκφράζει ένα χώρο ουσιαστικής ανεξαρτησίας από τους κατασταλτικούς σχηματισμούς της δεξιάς και της αριστεράς δίνοντας φωνή σε μια εν δυνάμει εναλλακτική πλειοψηφία. Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να συνοψίσουμε ότι το πολιτικό πρόβλημα του οικολογισμού είναι πρόβλημα γενικής φύσης και αφορά την αποπολιτικοποίηση της φιλελεύθερης «ανοικτής κοινωνίας». Με λίγα λόγια φωλιάζει στην διάσταση της «αρνητικής ελευθερίας» που αφαιρεί το άτομο από τα κοινά και, μέσω της σύγχυσης με την χειραφέτηση των οικονομικών συναλλαγών από κάθε περιορισμό, έχει σαν στόχο την εμπορευματοποίηση ανθρώπων, πραγμάτων και ιδεών. 

Μόνο όταν κατορθώσει η πολιτική να ερμηνεύσει αυθεντικές μορφές συμμετοχικότητας θα μπορούμε να ελπίζουμε στην συναίνεση μεταξύ ιδεών και κοινωνικών πρακτικών και στην γένεση ενός «επαναστατικού κράτους» σε θέση να ενσωματώσει τις οικολογικές αρχές και αξίες. Μόνο τότε θα είναι δυνατή η γενικευμένη παρουσία στα κοινά κάθε μειοψηφικής σκέψης και άποψης η οποία σήμερα δεν μπορεί να εκφραστεί παρά με όρους καθαρά μεταπολιτικούς, επηρεάζοντας το συλλογικό φαντασιακό «εκ των έξωθεν» χάριν της διανοητικής της καθαρότητας και της ηθικής της συνέπειας.

Παρασκευή 25 Μαρτίου 2011

Η οικολογία στις αρχές του 21ου αιώνα - 5

 
(Συνέντευξη με τον Εδουάρδο Τζαρέλλι, καθηγητή Ιστορίας και Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Μπολώνιας, επιστημονικό σύμβουλο σύνταξης του εκδοτικού οίκου «Αριάννα»)
 
5. Δυο λόγια γύρω από ένα θέμα τόσο επίκαιρο όπως η από-ανάπτυξη;

Η απο-ανάπτυξη είναι ιδέα που αντλείται από την διαπίστωση ότι η παραγωγική ανάπτυξη δεν είναι δυνατόν να είναι άπειρη. Θεμελιώνεται σε δύο βασικές προβληματικές. Η πρώτη αφορά την κατάσταση της υγείας του πλανήτη και ειδικότερα την υπερθέρμανση της ατμόσφαιρας, την τήξη των πόλων και όλες τις επακόλουθες φυσικές καταστροφές, ολοένα συχνότερες και ολοένα σοβαρότερες. Η δεύτερη σχετίζεται με την προοδευτική εξάντληση των μη ανανεώσιμων πόρων του πλανήτη εξ’αιτίας της εντατικής εκμετάλλευσης δύο αιώνων εκβιομηχάνισης και, πρώτιστα, του βασικού μας ενεργητικού πόρου, του πετρελαίου. Η απο-ανάπτυξη είναι μέθοδος και τρόπος σκέψης που τίθεται με όρους κριτικής ανάλυσης της νεωτερικότητας και του παραδείγματος της «ανάπτυξης» με κάθε κόστος, όταν παραβλέπονται όρια και σοβαρότατες επιπτώσεις.

Ο Σέρζ Λατούς, ένας από τους πρωτοπόρους της ιδέας της απο-ανάπτυξης, υποστηρίζει ότι αφορά, κύρια, πρόβλημα νοοτροπίας. «Σκοπός της», διευκρινίζει, «είναι η απο-αποικιοποίηση του δυτικού φαντασιακού με την έξοδο από το ιδεολογικό δόγμα της «ανάπτυξης». Η κριτική στο παράδειγμα της νεωτερικότητας δεν αφορά μόνο τις υλικές του εκφάνσεις όπως οι οικολογικές και οικονομικές του επιπτώσεις. Αφορά, βασικά, το ιδεολογικό του υπόβαθρο και το ιδεολογικό υπόβαθρο του δυτικού πολιτισμού, καθ’όσον καλεί την κοινωνία να σπάσει τον κύκλο της παραγωγής, της εκμετάλλευσης και του κέρδους με οποιοδήποτε κόστος, με λίγα λόγια να εγκαταλείψει οριστικά τον κόσμο της μεταπρατικής ορθολογικότητας.

Η έξοδος από το φαντασιακό του κυρίαρχου οικονομισμού σημαίνει βαθιά συνειδητοποίηση του μέτρου από την πλευρά των συμπεριφορών μας, σημαίνει αυτοσυγκράτηση και καλλιέργεια της ύπαρξης στο πεδίο της ελευθερίας, της αλληλεξάρτησης και της ατομικής δημιουργικότητας απέναντι στην ενστικτώδη απληστία και στους εμβόλιμους μηχανισμούς της καταναλωτικής κοινωνίας σφυρηλατημένους στην διαστρέβλωση της έννοιας της ευτυχίας. 

Επείγει η ριζοσπαστική αναστροφή της οπτικής μας προς ένα άλλο παράδειγμα, θεμελιωμένο στην δραστική μείωση της κλίμακας των τρόπων παραγωγής και στην αποκέντρωση της παραγωγής των τροφίμων, των μεταφορών και της παραγωγής και προμήθειας ενέργειας. Μείωση κλίμακας και αποκέντρωση μπορούν να γίνουν πραγματικότητα μόνο μέσω της μεταλλαγής της διοικητικής τεχνοκρατίας σε συμμετοχικότητα θεμελιωμένη στην αλληλεγγύη. Η αντιοικονομικότητα της διοικητικής τεχνοκρατίας έγκειται στο ότι αυτοσυντηρείται σε βάρος της αποδοτικότητας και του φυσικού και κοινωνικού περιβάλλοντος στο οποίο δρα.

Η υπέρβαση της ολοκληρωτικής εμπορευματοποίησης και μαζικοποίησης του φιλελευθερισμού περνά από την αναγκαία αναγωγή της παγκόσμιας αγοράς σε τοπικές αγορές, αμοιβαίων ανταλλαγών χρηστικών προϊόντων, δεδομένου ότι μόνο η τοπική παραγωγή είναι σε θέση να πετύχει την πλήρη βιωσιμότητα της διαχείρισης του ενεργειακού κύκλου και των αποβλήτων. Αναλογικά, επείγει η αναγωγή των οικονομικών ανταλλαγών από το παγκόσμιο και ανταγωνιστικό επίπεδο σε ένα επίπεδο συσχέτισης και ανταποδοτικότητας πού να αναπαράγει, μέσω της δωρεάς, την κοινωνικοποίηση της οικονομίας.