Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα απο-ανάπτυξη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα απο-ανάπτυξη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 25 Μαρτίου 2011

Η οικολογία στις αρχές του 21ου αιώνα - 5

 
(Συνέντευξη με τον Εδουάρδο Τζαρέλλι, καθηγητή Ιστορίας και Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Μπολώνιας, επιστημονικό σύμβουλο σύνταξης του εκδοτικού οίκου «Αριάννα»)
 
5. Δυο λόγια γύρω από ένα θέμα τόσο επίκαιρο όπως η από-ανάπτυξη;

Η απο-ανάπτυξη είναι ιδέα που αντλείται από την διαπίστωση ότι η παραγωγική ανάπτυξη δεν είναι δυνατόν να είναι άπειρη. Θεμελιώνεται σε δύο βασικές προβληματικές. Η πρώτη αφορά την κατάσταση της υγείας του πλανήτη και ειδικότερα την υπερθέρμανση της ατμόσφαιρας, την τήξη των πόλων και όλες τις επακόλουθες φυσικές καταστροφές, ολοένα συχνότερες και ολοένα σοβαρότερες. Η δεύτερη σχετίζεται με την προοδευτική εξάντληση των μη ανανεώσιμων πόρων του πλανήτη εξ’αιτίας της εντατικής εκμετάλλευσης δύο αιώνων εκβιομηχάνισης και, πρώτιστα, του βασικού μας ενεργητικού πόρου, του πετρελαίου. Η απο-ανάπτυξη είναι μέθοδος και τρόπος σκέψης που τίθεται με όρους κριτικής ανάλυσης της νεωτερικότητας και του παραδείγματος της «ανάπτυξης» με κάθε κόστος, όταν παραβλέπονται όρια και σοβαρότατες επιπτώσεις.

Ο Σέρζ Λατούς, ένας από τους πρωτοπόρους της ιδέας της απο-ανάπτυξης, υποστηρίζει ότι αφορά, κύρια, πρόβλημα νοοτροπίας. «Σκοπός της», διευκρινίζει, «είναι η απο-αποικιοποίηση του δυτικού φαντασιακού με την έξοδο από το ιδεολογικό δόγμα της «ανάπτυξης». Η κριτική στο παράδειγμα της νεωτερικότητας δεν αφορά μόνο τις υλικές του εκφάνσεις όπως οι οικολογικές και οικονομικές του επιπτώσεις. Αφορά, βασικά, το ιδεολογικό του υπόβαθρο και το ιδεολογικό υπόβαθρο του δυτικού πολιτισμού, καθ’όσον καλεί την κοινωνία να σπάσει τον κύκλο της παραγωγής, της εκμετάλλευσης και του κέρδους με οποιοδήποτε κόστος, με λίγα λόγια να εγκαταλείψει οριστικά τον κόσμο της μεταπρατικής ορθολογικότητας.

Η έξοδος από το φαντασιακό του κυρίαρχου οικονομισμού σημαίνει βαθιά συνειδητοποίηση του μέτρου από την πλευρά των συμπεριφορών μας, σημαίνει αυτοσυγκράτηση και καλλιέργεια της ύπαρξης στο πεδίο της ελευθερίας, της αλληλεξάρτησης και της ατομικής δημιουργικότητας απέναντι στην ενστικτώδη απληστία και στους εμβόλιμους μηχανισμούς της καταναλωτικής κοινωνίας σφυρηλατημένους στην διαστρέβλωση της έννοιας της ευτυχίας. 

Επείγει η ριζοσπαστική αναστροφή της οπτικής μας προς ένα άλλο παράδειγμα, θεμελιωμένο στην δραστική μείωση της κλίμακας των τρόπων παραγωγής και στην αποκέντρωση της παραγωγής των τροφίμων, των μεταφορών και της παραγωγής και προμήθειας ενέργειας. Μείωση κλίμακας και αποκέντρωση μπορούν να γίνουν πραγματικότητα μόνο μέσω της μεταλλαγής της διοικητικής τεχνοκρατίας σε συμμετοχικότητα θεμελιωμένη στην αλληλεγγύη. Η αντιοικονομικότητα της διοικητικής τεχνοκρατίας έγκειται στο ότι αυτοσυντηρείται σε βάρος της αποδοτικότητας και του φυσικού και κοινωνικού περιβάλλοντος στο οποίο δρα.

Η υπέρβαση της ολοκληρωτικής εμπορευματοποίησης και μαζικοποίησης του φιλελευθερισμού περνά από την αναγκαία αναγωγή της παγκόσμιας αγοράς σε τοπικές αγορές, αμοιβαίων ανταλλαγών χρηστικών προϊόντων, δεδομένου ότι μόνο η τοπική παραγωγή είναι σε θέση να πετύχει την πλήρη βιωσιμότητα της διαχείρισης του ενεργειακού κύκλου και των αποβλήτων. Αναλογικά, επείγει η αναγωγή των οικονομικών ανταλλαγών από το παγκόσμιο και ανταγωνιστικό επίπεδο σε ένα επίπεδο συσχέτισης και ανταποδοτικότητας πού να αναπαράγει, μέσω της δωρεάς, την κοινωνικοποίηση της οικονομίας.

Παρασκευή 25 Φεβρουαρίου 2011

Μπερνάρ Σαρμπονό

 Μπερνάρ Σαρμπονό και η μετα-πολιτική της απανάπτυξης: έξοδος από τον πολιτικό οικολογισμό και από την πολιτική της οικονομίας

Ο Μπερνάρ Σαρμπονό (1010-1996) συνιστά ένα από τους πρωτεργάτες της οικολογίας και της οικολογικής σκέψης, του τοπικισμού και του φεντεραλισμού στην σύγχρονη Ευρώπη. Προσχώρησε στο πεδίο των προβληματικών αυτού του τύπου γύρω στις αρχές της δεκαετίας του ’30 μέσω της ανάπτυξης μιας εκπληκτικά επίκαιρης κριτικής σε όλες τις πολιτισμικές διαστάσεις της νεωτερικότητας. Η συλλογιστική του αποτελεί καταγγελία της ανεξέλεγκτης κυριαρχίας της «οικονομίας» και της «ανάπτυξης», ανεξάρτητες από τις περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις και θέτει τις βάσεις μιας οικολογίας της αυτό-βιωσιμότητας στα πλαίσια εναλλακτικών μορφών κοινωνικής οργάνωσης, του πάθους για την φύση και ενός ουμανισμού που βλέπει στην ασύδοτη επιστημονική, τεχνολογική και βιομηχανική ανάπτυξη τον κύριο κίνδυνο της ελευθερίας του ατόμου.
---------------------------------
Κατά την προσέγγιση του Σαρμπονό, η απανάπτυξη δεν μπορεί παρά να αποτελέσει αντίποδα της σημερινής οπισθοδρόμησης του πολιτικού οικολογισμού. Οφείλει να πάρει αποστάσεις από τις εσφαλμένες προσεγγίσεις του συστήματος της κοινωνίας της ανάπτυξης, θέτοντας σε πρώτο πλάνο την αμφισβήτηση της επικυριαρχίας και της αλλοτρίωσης της πολιτικής.
Μόνο μία καθαρά αντισυστημική θέση απέναντι στο δυτικό μύθο της ανάπτυξης, σαν «βιολογική» μεταφορά της μεγέθυνσης, και στην ιδέα της πολιτικής σαν αυτόνομης σφαίρας προγραμματισμού και ασφυκτικού ελέγχου της κοινωνίας, είναι σε θέση να εκτροχιάσει την κοινωνία της αύξησης της αξίας. Δίχως την αμφισβήτηση της πολιτικής οντολογίας της νεωτερικότητας, το κίνημα της από-ανάπτυξης κινδυνεύει να μην προτείνει παρά την ενίσχυση της νεωτερικής διαδικασίας συνεχούς εξορθολογισμού των εμπορικών σχέσεων της κοινωνίας - ολοένα πιο συνεπείς και αποδοτικές καθόσον ολοένα πιο θεαματικές – βάσει της ικανοτήτας αυτό-περιορισμού των μελών της.
Η πολιτική των αξιών, της αυτό-συγκράτησης και η αναγκαία αύξηση της υπευθυνότητας του καθένα, οφείλουν να τεθούν με όρους εργαλειακής πολιτικής απαιτούν ο Σαρμπονό και ο Ζ.Ελύλ. Τι τύχη μπορούν να έχουν οι καλές προθέσεις όσων πιστεύουν ακόμη ότι ενσαρκώνουν μία «αντι-αυταρχική πολιτική οικολογία» όταν συγκαταλέγουν μεταξύ των βασικών εργαλείων τους το «Κοινωνικό Κράτος», τον «Νόμο» και το «Δίκαιο» αναδιπλώνουμε στην λίστα του παλαιού κόσμου των ιδεών και των ιδεολογημάτων
Η από-ανάπτυξη του οικολογικού αποτυπώματος της κοινωνίας μας «μέσω της εξόδου από την οικονομία», ή της εγκατάλειψης των προυποθέσεων εμπορικής συναλλαγής, σημαίνει την οριστική απάρνηση της πολιτικής οντολογίας της νεωτερικότητας, η οποία δεν είναι άλλο από την θεοποίηση του εμπορίου. Εάν δεν καταλήξουμε σε ένα είδος οικο-ολοκληρωτισμού της από-ανάπτυξης, ο οποίος δεν θα έχει εύλογα το «ανθρώπινο πρόσωπο» της οικολογοποίησης της οικονομίας, θέμα προσφιλές στον Γκεογκέρσκου-Ρέγκεν. Για την ιδέα αποανάπτυξης του Σαρμπονό η πολιτική απέχει πολύ από το να αποτελέσει εργαλείο λύσης. Αντίθετα, παρουσιάζεται σαν κύριο μέρος του προβλήματος που δημιούργησε η κοινωνία της ανάπτυξης [23].